SOA – Dubbeldate

Soa testen

Wat zijn soa's en wat moet je doen als je er een hebt?

Een soa is een seksueel overdraagbare aandoening. Het is een infectie die je kunt oplopen tijdens het vrijen, zonder dat je er iets van merkt. Heb jij een soa? Dan kun je die ook weer doorgeven aan een ander.

De meeste soa’s zijn goed te behandelen als je ze op tijd ontdekt. Een soa-test is de enige manier om zeker te weten dat je wel of niet soa’s of hiv hebt. Laat je dus testen als daar aanleiding toe is.

Klachten

Afscheiding of pus uit de vagina, penis of anus (meer dan normaal). De afscheiding kan waterig, melkachtig, gelig of groenig van kleur zijn of anders ruiken.
Branderig gevoel, irritatie, pijn bij of na het plassen. Of kleine beetjes moeten plassen.
Zweertjes, wratjes, blaasjes op de penis, vagina, anus of mond.
Jeuk in het schaamhaar, aan de eikel, schaamlippen of anus.
Gezwollen klieren in de liezen.
Pijn in 1 of beide (bij-)ballen.
Pijn in de onderbuik.
Pijn bij het vrijen, onregelmatig of abnormaal bloedverlies, bijvoorbeeld na het vrijen of tussen twee menstruaties.

Let op:

Als je een van deze klachten hebt, hoeft het niet per se een soa te zijn. Het kan ook een andere aandoening zijn.
Je kunt ook een soa hebben, zonder klachten te hebben. Wil je zeker weten of je een soa hebt? Laat je dan testen.

Wanneer moet je je laten testen op een SOA?

Als je onveilige sex hebt gehad.
Het condoom is gescheurd of afgegleden tijdens het vrijen.
Je bent gewaarschuwd door een (ex)partner die een soa heeft.
Je hebt klachten, zoals wratjes, blaasjes, pijn bij het plassen of meer of andere afscheiding.
Als je met wisselende personen sex hebt.
Je hebt een vaste relatie en jullie willen zonder condooms vrijen.
Je bent zwanger en wilt een eventuele soa niet overdragen op je kind.
Als je als man sex hebt met andere mannen.
Als je (ex)partner je waarschuwt dat hij/zij een SOA heeft. Je kunt ook gewaarschuwd worden door de GGD.

Hoe vaak moet je testen?

Sommige mensen lopen meer risico op een SOA. Deze mensen kunnen het beste regelmatig een SOA-test doen. Dit geldt ook voor jou als je:

Regelmatig met verschillende mensen seks hebt. Dit is in de afgelopen 6 maanden 3 keer of vaker voorgekomen. Of als je 2 of meerdere partners tegelijk hebt.
Ben jij een jongen en heb je seks met andere jongens? Laat je ieder half jaar controleren op soa’s en hiv. Soa’s en hiv komen vaker voor bij jongens die seks hebben met jongens en mannen (ook binnen een vaste relatie).
Geld verdient met seks. Laat je twee keer per jaar testen.

Waarom testen?

Als je een soa hebt, kun je die overdragen op anderen.
Laat je een soa niet behandelen, dan kan dat vervelende gevolgen hebben.
De meeste soa’s kunnen goed behandeld worden.
Als je een soa hebt, wordt het risico op andere soa’s en hiv groter.

Wanneer is je test betrouwbaar?

Het duurt even voordat soa’s aantoonbaar zijn. Om zeker te weten dat de testuitslag betrouwbaar is, moet je een periode wachten:

Chlamydia en gonorroe: 2 weken na het seksuele contact.
Hiv, syfilis en hepatitis B: 3 maanden na het seksuele contact.

Als je klachten hebt die op een soa wijzen, moet je direct naar een arts gaan. Dan word je meteen getest.

Wanneer moet je direct naar een arts?

In de volgende situaties moet je meteen naar je huisarts gaan:

Als je verkracht bent.
Als er iets fout is gegaan met het condoom bij anale seks.

Verschillende maatregelen worden dan besproken, zoals PEP, hepatitis B-vaccinatie en de morning-afterpil. PEP is een kuur waarbij iemand een maand lang hiv-remmers gebruikt om een hiv-infectie te voorkomen.

Het onderzoek

De uitslag

Je hebt een soa-onderzoek laten doen. De arts of verpleegkundige stuurt de SOA-test naar het laboratorium De urine, het uitstrijkje en eventueel het bloed zijn in een laboratorium onderzocht.

Na de uitslag

Na 1 tot 2 weken krijg je de uitslag van een soa-onderzoek en hiv-test. De uitslag van de hiv-sneltest krijg je al binnen een uur.

Bij een hiv-test wordt aangeraden om persoonlijk terug te komen voor de uitslag.
Je belt zelf naar je huisarts voor de uitslag
De GGD stuurt vaak een sms of je kunt de uitslag online opzoeken.
Soms kun je de uitslagen online met een speciale inlogcode opvragen.

Is er een SOA gevonden? Dan bespreekt je huisarts de uitslag met je. De uitslag kan negatief of positief zijn. Negatief betekent dat je geen SOA hebt. Positief betekent dat je wel een SOA hebt.

Behandeling is belangrijk!

Laat je behandelen als je een soa hebt. Doe je dat niet, dan kan dat vervelende gevolgen hebben.

Hoe werkt een SOA-test?

De arts of verpleegkundige gaat eerst met je in gesprek. Vervolgens doet hij of zij een lichamelijk onderzoek. Hierna bepaalt de arts of verpleegkundige of een of meer SOA-testen nodig zijn. Er zijn verschillende soorten testen; een uitstrijkje, een urinetest of een bloedonderzoek. Welke test je krijgt, verschilt per SOA.

Wat kun je doen als je een SOA hebt?

Als je een SOA hebt, krijg je meestal een behandeling. Dit kan een crème, pillen of antibioticakuur zijn. Bij sommige SOA’s is er alleen sprake van een vermindering van de klachten en geen echte behandeling.

Eerder een SOA gehad

Als je eenmaal een soa hebt opgelopen, heb je voor altijd een verhoogd risico op een tweede (of derde…) ronde. Volgens de CDC, een Amerikaans centrum voor gezondheid, komt het doordat een SOA kwetsbare beschadigingen in de huid kan veroorzaken. Wees dus extra voorzichtig als je eerder een SOA hebt gehad.

Nu een SOA

Op het moment dat je al een SOA hebt, heb je een verhoogde kans om er nog meer op te lopen. Dat zit zo… De zweertjes, open wondjes of blaasjes die een seksueel overdraagbare aandoening kan veroorzaken maken je slijmvlies kwetsbaarder voor andere SOA’s of HIV. Even geen avontuurtjes tot je antibioticakuur achter de rug is dus.

Vaginale douches

Vaginale douches en wasemulsies zijn hartstikke onnodig. Vertrouw op de gynaecoloog en niet op de marketing van een commercieel bedrijf. Het gebruiken van deze intieme producten kan de natuurlijke balans van je vagina verstoren (ook al beweren ze deze juist te stimuleren), doordat ze zowel goede als slechte bacteriën. Een van de gevolgen is dat je eerder kans loopt op een SOA. Uit onderzoek blijkt dat vrouwen die regelmatig een vaginale douche gebruiken 84 procent meer kans hebben om een SOA op te lopen.

Sexen met droge vagina

Je hebt maximale seksuele opwinding nodig in je hoofd en lichaam om (penetratie)sex te hebben en/of klaar te komen. Die ultieme opwinding is namelijk nodig om je vagina te bevochtigen en penetratie letterlijk soepel te laten verlopen. Sexen als je een droge vagina hebt, kan pijnlijk zijn. Daarbij kunnen er zelfs kleine scheurtjes en wondjes ontstaan. Een beetje glijmiddel kan ook helpen, maar je moet dit niet als een vervanging zien.

Schaamhaar verwijderen

In de seventies was een bosje haar op je edele delen nog doodnormaal. Door het kale voorbeeld van porno is de laatste jaren juist: hoe kaler, hoe beter. Alhoewel: wij vinden dat je dat lekker zelf moet weten. Schaamhaar heeft overigens wel een functie, tot in tegenstelling tot wat veel mensen denken. Hoewel veel mensen vinden dat het haar onhygiënisch is, zorgt het haar er juist voor dat bacteriën enigszins worden ‘vastgehouden’ en de vagina niet binnendringen. Daarbij kan het scheren, trimmer of waxen voor kleine beschadigingen op je huid zorgen. Door de mini-wondjes die er ontstaan kan je sneller besmet worden met een SOA. Dus als je je onthaart, doe het niet direct voordat je tussen de lakens duikt.

Wat kost een SOA-test?

Als je veel risico loopt op een SOA, is een test gratis en anoniem bij de GGD. Als je je bij de huisarts laat testen kunnen hier wel kosten aan verbonden zijn.

Een SOA-test gaat meestal af van je eigen risico. De kosten voor een SOA-test hangen af van op welke SOA’s je moet testen.

En of je op één of meer SOA’s moet testen. De kosten van bijvoorbeeld een chlamydia-test zijn ongeveer 40 euro. Zijn er meer testen nodig? Dan kunnen de kosten oplopen tot meer dan 200 euro. De prijzen van zelftesten variëren, maar een chlamydia-test voor thuis kost ongeveer 35 euro.

Thuistesten

Testen kun je bij de huisarts, maar ook steeds vaker thuis. De zogenaamde thuistest. Daarbij maak je zelf met een wattenstaafje een soort uitstrijkje en deze stuur je op naar een lab. Bij de GGD komen bepaalde risicogroepen in aanmerking voor een (gratis) SOA-test., waaronder mannen die sex hebben met andere mannen en sekswerkers. De behandeling kan uiteenlopen van antibiotica naar virusremmers, het bevriezen van wratten tot seksuele educatie bij de huisarts.

Wanneer test je? Als je gewaarschuwd bent door iemand met een SOA en/of je zelf klachten hebt. Als je denkt of weet dat je risico hebt gelopen. Als je met je partner een monogame relatie wil aangaan.

Wat is een thuistest of zelftest?

Een test die je zelf thuis doet heet een zelftest of thuistest:

Via internet zijn er allerlei testen te koop
Omdat je per test moet betalen, ben je soms veel geld kwijt
Hoe betrouwbaar de zelftest is, verschilt heel erg per test

Niet altijd betrouwbaar

Veel testen die je online kunt kopen zijn niet betrouwbaar. Je weet dan niet zeker of de uitslag klopt of niet. Dit komt bijvoorbeeld omdat:

De test niet gevoelig genoeg is om de soa aan te tonen
Je de test niet op het juiste moment uitvoert
Je zelf het testmateriaal niet op de juiste manier afneemt of opstuurt
Je niet op alle nodige soa’s test, waardoor je onterecht kunt denken geen soa’s te hebben
Je het testmateriaal niet op alle nodige plekken afneemt waar je seks hebt gehad en je onterecht kunt denken geen soa’s te hebben.

Zelftesten die je zelf afneemt en vervolgens opstuurt naar een laboratorium zijn betrouwbaarder dan thuistesten waarvan je de uitslag ook zelf thuis afleest.

Bij de uitslag wil je horen dat je test ‘negatief’ is. Dat is namelijk goed nieuws voor jou. Een positieve uitslag betekent in dit geval dat je een SOA hebt. Wanneer je positief bent getest op een SOA moet je je vorige bedpartners inlichten, zodat hij of zij anderen niet besmet met een SOA. Het is een gênant gesprek, maar het is wel nodig! Je kunt namelijk rondlopen met een SOA zonder dat je het weet en sommige kunnen ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken. Chlamydia bijvoorbeeld, heeft bijna geen merkbare symptomen en daar kun je na lange tijd onvruchtbaar van raken.

Alsnog naar een arts

Als een zelftest aangeeft dat je een soa of hiv hebt, moet je alsnog naar je huisarts voor een bevestigingstest. De zelftest kan namelijk niet kloppen. Heb je wel een soa of hiv, dan moet je sowieso naar de dokter voor behandeling nodig. Je maakt voor een zelftest dus onnodige kosten en de onduidelijke uitslag levert stress en onzekerheid op.

Advies

Doe liever geen zelftest, maar ga naar je huisarts voor een betrouwbare test. Testen die je bij de drogist koopt, zijn niet betrouwbaar. Als je wel een thuistest doet, koop dan een test die je opstuurt naar een laboratorium. Deze thuistesten zijn wel betrouwbaar:

Soapoli-online.nl en Saltrodirectlab.nl
Ben je een jongen die seks heeft met jongens? Maak dan gebruik van Testlab van Mantotman.nl

Waarschuwen

Partner waarschuwen

Heb je een soa? Waarschuw je partner(s)! Ook als je geen klachten hebt. Ook je partner kan ongemerkt een soa hebben en dus ook doorgeven aan anderen.

Als jij wordt gewaarschuwd

Als jijzelf wordt gewaarschuwd voor een soa, neem dit dan serieus. Laat een soa-test doen, ook als je geen klachten hebt.

Let op:

Je kunt een soa doorgeven vanaf het moment dat je de soa oploopt totdat de behandeling is afgerond. Door je partner(s) te waarschuwen, voorkom je dat de soa verder wordt verspreid of dat deze voor anderen ernstige gevolgen krijgt.

Hulp bij het vertellen

Vind je het moeilijk om zelf te vertellen dat je een soa hebt? Je huisarts kan je helpen om je partner(s) te waarschuwen. Als je wilt, kan dat zelfs anoniem. Iemand wordt alleen gewaarschuwd als jij daar toestemming voor geeft.

Verschillende soorten soa’s

Sommige mensen ervaren klachten en anderen niet. SOA’s hoeven niet 1 op 1 100% overdraagbaar te zijn (ook HIV wanneer deze onder controle is zeker niet meer!), alleen dat risico weet je (op HIV vaak na) en loop je liever niet. Een aantal van de SOA’s kunnen flink wat schade toe richten aan het lichaam als deze niet ontdekt of behandeld worden. De SOA kan zich bevinden in het bloed, sperma, voorvocht en vaginaal vocht. Via het slijmvlies (en in sommige gevallen bloed) zijn SOA’s over te dragen omdat deze huid dun en gevoelig is. Het betreft dan ook niet alleen de slijmvliezen bij de geslachtsdelen die geïnfecteerd kunnen worden. Ook de keel (orale sex) kan worden geïnfecteerd en steeds meer zien doktoren anale SOA’s. En wees alert! De antibiotica voor anale SOA’s zijn op dit moment nog niet zo goed als de ‘normale SOA’. En als laatste ook geïnfecteerde sexspeeltjes die niet worden schoongemaakt kunnen zorgen voor overdracht.

Bacteriële soa’s : Chlamydia, gonorroe en syfilis

Chlamydia en gonorroe worden met antibiotica behandeld. Je bent na een week genezen. Ook syfilis wordt met antibiotica behandeld. Antibiotica worden alleen gebruikt voor soa’s die door een bacterie worden veroorzaakt.

Chlamydia is de meest voorkomende soa onder jongeren. Deze soa is goed te behandelen. Het is belangrijk om dat op tijd te laten doen. Want als je chlamydia niet behandelt, kan dat ernstige gevolgen hebben, zoals onvruchtbaarheid.

Chlamydia

Chlamydia is een bacterie die zich nestelt in de slijmvliezen van de geslachtsdelen (vagina, penis, anus). Hierdoor kan een ontsteking ontstaan van de baarmoedermond, de plasbuis en de anus. Jongens en meisjes lopen allebei risico op chlamydia. Je merkt meestal niet dat je het hebt.

Klachten van chlamydia

Als je chlamydia hebt opgelopen, kunnen na 1 tot 3 weken klachten of symptomen ontstaan. Jongens merken chlamydia meestal als er afscheiding uit de plasbuis komt. Vaak gaat het om een beetje waterige afscheiding na het opstaan (ochtend druppel). Ook plassen kan pijnlijk of branderig aanvoelen. Bij meisjes kan chlamydia ook afscheiding veroorzaken, of irritatie bij het plassen. Chlamydia kan ook in je anus zitten en daar klachten veroorzaken, bijvoorbeeld jeuk of pijn bij de ontlasting.

Klachten bij meisjes

Meer of andere afscheiding dan normaal
Pijn of branderig gevoel bij het plassen
Abnormaal bloedverlies (tussen twee menstruaties of na het vrijen)
Pijn tijdens en na het vrijen
Pijn in de onderbuik
Koorts
Jeuk of irritatie bij de anus
(Bloederige) afscheiding bij de ontlasting of diarree

Klachten bij jongens

(Waterige) afscheiding uit de plasbuis, vooral ‘s morgens
Pijn of branderig gevoel bij het plassen
Pijn in de balzak
Koorts
Jeuk of irritatie bij de anus
(Bloederige) afscheiding bij de ontlasting of diarree

Chlamydia zonder klachten

Meisjes merken vaak niets van chlamydia. Daardoor kan het gebeuren dat je lang blijft doorlopen met chlamydia. Ongeveer een kwart van de jongens die chlamydia heeft opgelopen heeft helemaal geen klachten. Ondertussen kun je de infectie wel doorgeven, zonder dat je dat merkt.

Goed te behandelen!

Chlamydia is gemakkelijk te genezen met een antibioticakuur. Ga dus op tijd naar een dokter. Heb je onveilige seks gehad of heb je last van 1 of meer van deze klachten? Ga naar je huisarts of een Sense-spreekuur!

Als een jongen er niets aan doet

Ook bij jongens kan de ontsteking opstijgen. Dit komt veel minder vaak voor dan bij meisjes. De bacteriën kunnen via de zaadleiders terechtkomen in de prostaat en de bijbal. Dit kan leiden tot een ontsteking van de bijballen of de prostaat:

Een prostaatontsteking kan gepaard gaan met koorts en pijn in de onderbuik
Een bijbalontsteking veroorzaakt veel pijn in de balzak, soms uitstralend naar de lies. Je voelt een zwelling in de balzak
Soms raakt de bal ook ontstoken door een bijbalontsteking. Ook dit geeft zwelling en pijn
Bijbal- en balontsteking kunnen ervoor zorgen dat je minder vruchtbaar bent.

Als een meisje er niets aan doet

Chlamydia kan opstijgen naar de eileiders. Er ontstaat een eileiderontsteking die zich kan uitbreiden naar de buikholte. Een eileiderontsteking kan gepaard gaan met koorts. Je voelt je ziek en je hebt pijn in je onderbuik. Door een snelle en goede behandeling (antibiotica en bedrust) kan een eileiderontsteking volledig genezen.

Onvruchtbaarheid

Wordt de eileiderontsteking niet of te laat behandeld? Dan komen er littekens in de eileiders en kan de eileider verstopt raken. Dit kan leiden tot onvruchtbaarheid of een buitenbaarmoederlijke zwangerschap.

Zwanger?

Ben je zwanger, dan kan je chlamydia tijdens de bevalling overdragen aan je baby. De baby kan hierdoor een ernstige oogontsteking of longontsteking krijgen. Door een goede behandeling tijdens de zwangerschap voorkom je dat je baby risico loopt.

Gonorroe

Gonorroe (een ‘druiper’) wordt veroorzaakt door een bacterie. Deze zit op en in de slijmvliezen van de vagina, penis, anus, keel en ogen.

Gonorroe in de keel ontstaat door orale seks (beffen/pijpen). Bij een infectie in de anus zijn er meestal geen klachten. Soms is er wat slijm, pusachtige afscheiding of bloed bij de ontlasting. Gonorroe wordt gemakkelijk overgedragen. Deze soa is goed te genezen als je er snel bij bent.

Klachten bij meisjes

Meisjes hebben vaak geen klachten als ze gonorroe hebben. Soms hebben ze iets meer afscheiding dan normaal. De afscheiding kan onaangenaam ruiken en er anders uitzien dan normaal (groene of gele pus). Het plassen kan pijn doen.

Klachten bij jongens

Jongens krijgen last van pusachtige afscheiding uit de plasbuis. De afscheiding is vaak gelig of groen en geeft een branderig of geïrriteerd gevoel bij het plassen. Ook moet je regelmatig kleine beetjes plassen. Soms zijn er helemaal geen klachten. Maar let op, ook dan kun je de ziekte overdragen.

Behandeling

Gonorroe is goed te genezen met antibiotica (injectie of pil). Een week na de behandeling ben je genezen. Dan kun je dus ook weer seks hebben.

Als een meisje er niets aan doet

Zonder behandeling kan gonorroe opstijgen naar je eileiders. Er ontstaat dan een eileiderontsteking die zich kan uitbreiden naar de buikholte. Een eileiderontsteking kan gepaard gaan met koorts. Je voelt je ziek en hebt pijn in je onderbuik. Door een snelle en goede behandeling (antibiotica en bedrust) kan een eileiderontsteking volledig genezen. Een eileiderontsteking die niet wordt behandeld, veroorzaakt littekens in de eileiders. Hierdoor kan de eileider verstopt raken. Dit kan leiden tot onvruchtbaarheid of een buitenbaarmoederlijke zwangerschap.

Ben je zwanger, dan kun je gonorroe overdragen op je baby. De oogjes van de baby kunnen tijdens de bevalling in aanraking komen met de bacteriën in de vagina. Door een goede behandeling tijdens de zwangerschap wordt ervoor gezorgd dat de baby geen risico loopt.

Als een jongen er niets aan doet

Ook bij jongens kan de ontsteking opstijgen. Dit komt minder vaak voor dan bij meisjes. De bacteriën kunnen via de zaadleiders terechtkomen in de prostaat en de bijbal. Dit leidt soms tot een bijbalontsteking. Dat geeft heftige pijn in de balzak, soms uitstralend naar de lies. In de balzak voel je een zwelling. De zaadstreng, die naar boven loopt, kan pijnlijk en gezwollen zijn. In een enkel geval kan een ontsteking van de bijbal een ontsteking van de bal veroorzaken. Dit geeft zwelling en pijn. Een ontsteking van de prostaat gaat gepaard met koorts en moeilijk en pijnlijk plassen. Ook heb je pijn in en rond de geslachtsorganen.

Syfilis

Syfilis is zeldzame, ernstige soa die veroorzaakt wordt door een bacterie. Syfilis is goed te behandelen. Doe je dat niet, dan zijn de gevolgen ernstig.

Klachten

Tijdens het eerste stadium ontstaat er een harde, pijnloze zweer in of rond de mond, penis of anus. Het zweertje verdwijnt vanzelf, maar de bacterie gaat zich via het bloed door je lichaam verspreiden.
In het tweede stadium kun je last krijgen van een grieperig gevoel, haaruitval of vlekjes op je huid.
Als je er lang mee door blijft lopen, kun je beschadigingen aan je inwendige organen krijgen (het derde stadium). Het derde stadium komt in Nederland haast niet meer voor. De ziekte wordt meestal eerder ontdekt en behandeld.

Behandeling

Syfilis is goed te behandelen met een hoge dosis antibiotica (via injecties). Vanaf twee weken na de behandeling kun je weer vrijen. Ook als je succesvol behandeld bent, kun je daarna wel weer opnieuw syfilis oplopen.

Zwanger?

Bij de eerste zwangerschapscontrole wordt je bloed op syfilis onderzocht. Syfilis kan tijdens de zwangerschap via de placenta worden overgedragen op het ongeboren kind. Als de infectie snel behandeld wordt, kan dat worden voorkomen.

Hepatitis B

Soa’s die door een virus worden veroorzaakt (herpes, genitale wratten, hiv en hepatitis B) zijn moeilijker te behandelen. Dat wil zeggen: er zijn medicijnen om deze virussen en de klachten te onderdrukken, maar niet om de virussen uit je lichaam te verwijderen. Mensen met hiv en hepatitis B worden voor verdere begeleiding en behandeling verwezen naar een specialist in het ziekenhuis. Bij hepatitis B kan je natuurlijke afweer de infectie soms overwinnen.

Hepatitis B is een ernstige ontsteking van de lever. Je kunt hepatitis B oplopen door seks. Het risico is vooral groot als er bloed vrijkomt. Dit hoef je niet in de gaten te hebben. Je kunt je laten inenten tegen hepatitis B.

Klachten

Hepatitis B veroorzaakt vaak pas enkele maanden na de besmetting klachten, waaronder:

Vermoeidheid
Koorts
Misselijkheid
Buikklachten
Spierpijn, gewrichtspijn
Gele verkleuring van huid en ogen

Behandeling

Niet alle vormen van hepatitis B hoeven behandeld te worden. Vaak genees je vanzelf van hepatitis B. Rust, een dieet zonder vet en zonder alcohol of drugs draagt bij aan de genezing.

Maar soms blijft het virus in je lichaam. Je bent dan levenslang ‘drager’ van het virus. Dit noemen we chronische hepatitis B. Als je chronische hepatitis B hebt, kun je in het ziekenhuis behandeld worden met middelen tegen het virus.

Vaccinatie voorkomt hepatitis B

Je kunt je laten inenten tegen hepatitis B. Dit is aan te raden als je extra risico loopt, bijvoorbeeld als je vaste partner hepatitis B heeft of als je als jongen seks het met andere jongens. Door anale seks loop je namelijk meer risico op hepatitis B.

Hiv

Hiv is een virus dat je afweer verzwakt. Hierdoor kan je lichaam uiteindelijk niet meer goed ziekteverwekkers bestrijden. Zonder behandeling met hiv-remmers krijgt iemand met hiv uiteindelijk aids. Een hiv-infectie is goed te behandelen. Hoe eerder je weet dat je hiv hebt, hoe beter voor je gezondheid.

Verschil tussen hiv en aids

Hiv blijft na infectie altijd in het lichaam aanwezig. Hiv is een virus dat iemands afweersysteem afbreekt en aids kan veroorzaken, als je geen behandeling krijgt. Je spreekt van aids als je afweersysteem niet meer tegen ziekteverwekkers kan vechten, die je het normaal gesproken goed aankan.

Risico bij seks

Je kunt hiv krijgen door te neuken zonder condoom
Bij anale seks is het risico op hiv groter. Daarom komt hiv vaker voor onder homo- en biseksuele mannen
Pijpen of beffen vormen een risico als je sperma of bloed in je mond krijgt
Als de slijmvliezen beschadigd zijn, door een wondje of een soa, is de kans op overdracht veel groter.

Herpes genitalis

Bij herpes genitalis krijg je medicijnen mee waarmee het virus onderdrukt kan worden. Soms word je verwezen naar een dermatoloog of gynaecoloog. Soms krijgen mensen met herpes 4 tot 5 aanvallen per jaar. Het is onbekend waarom de aanvallen bij de ene persoon vaak terugkomen en bij de andere persoon zelden of niet. Wel is bekend dat een algemene goede conditie belangrijk is.

Herpes genitalis lijkt op een koortslip maar dan zit het in, op en rondom de penis, vagina of anus.

Herpes genitalis wordt veroorzaakt door een virus. Het begint met een blaasje. Dit droogt in tot een korstje en verdwijnt weer. Vaak komt het blaasje terug als je weerstand laag is. Je kunt herpes oplopen tijdens het vrijen, ook als je een condoom gebruikt. De blaasjes kunnen namelijk buiten de condoomrand zitten en je kunt het virus via je handen overdragen. Je kunt herpes ook krijgen via orale seks. Laat je dus niet pijpen of beffen door iemand met een koortslip. Je kunt ook besmet raken als er geen blaasjes te zien zijn.

Klachten

Soms kun je last hebben van:

Pijnlijke, branderige blaasjes gevuld met vocht
Waterige afscheiding
Pijn bij het plassen
Opgezette lymfeklieren in de liezen

Herpesaanval

De eerste keer dat je een herpesaanval hebt, is het pijnlijkst. Dan kun je koorts, hoofdpijn en spierpijn hebben. Daarna worden de aanvallen milder. Er zijn ook mensen die maar één aanval krijgen. De klachten verdwijnen vanzelf, maar kunnen terugkomen als je moe en gespannen bent en minder weerstand hebt. Ook als je griep hebt of ongesteld bent, kunnen de klachten terugkomen.

Behandeling

Er is geen medicijn om herpes te genezen. Er zijn wel medicijnen die ervoor zorgen dat een aanval minder pijnlijk is en korter duurt. Deze middelen zijn op doktersrecept verkrijgbaar.

Genitale wratten

genitale wratten gaan meestal vanzelf over. Het virus zelf blijft wel in je lichaam. Genitale wratten kunnen behandeld worden. Soms word je verwezen naar een dermatoloog of gynaecoloog. Het komt voor dat mensen na verloop van tijd opnieuw last krijgen van genitale wratten.

Genitale wratten zitten in, op of rondom je geslachtsdelen en anus.

Genitale wratten zien eruit als kleine bloemkooltjes. Ze zijn bobbelig van structuur. Vaak krijg je eerst enkele kleine wratjes die groter worden en zich uitbreiden. Deze soa wordt veroorzaakt door het wratvirus. Je kunt genitale wratten makkelijk oplopen als je seks hebt met iemand die dit virus heeft of die zichtbare wratten heeft (óók met condoom). Heel af en toe wordt het virus overgedragen via (door anderen) gebruikte washandjes of handdoeken. Hoe eerder je de wratten weg laat halen, hoe sneller de klachten over zijn.

Klachten

Genitale wratten kunnen jeuken en pijnlijk zijn bij het vrijen. Soms merk je er niets van als ze diep in de vagina of anus zitten. Bij meisjes kunnen de klachten erger worden tijdens de menstruatie of zwangerschap.

Behandeling

Genitale wratten kun je behandelen door de wratten met vloeistof aan te stippen. De dokter kan ze ook bevriezen, schroeien of wegsnijden. Dit laatste gebeurt vooral als het er veel zijn (‘trossen’), natuurlijk onder verdoving. Ook na behandeling kunnen de wratjes terugkomen. Het virus blijft namelijk soms lange tijd in je lichaam. Hoe eerder je de wratten weg laat halen, hoe sneller de klachten over zijn.

HPV

Genitale wratten worden veroorzaakt door een Humaan Papilloma Virus (HPV). HPV komt veel voor. Er bestaan veel verschillende soorten van het HPV. De meeste zijn ongevaarlijk, zoals het HPV dat genitale wratten veroorzaakt.

Sommige soorten van HPV kunnen baarmoederhalskanker, anuskanker en keelkanker veroorzaken. Meisjes vanaf 12 jaar kunnen in Nederland gratis worden ingeënt tegen het HPV. Sinds 2011 worden alle meisjes van 12 jaar oud hiervoor uitgenodigd.

Ben je onder de 18, nog niet gevaccineerd, maar wil je dat wel? Neem dan contact op met de GGD.

Trichomonas-infectie

Een trichomonas-infectie is een niet-ernstige soa. Hoe loop je het op? Overdracht kan alleen van de penis naar de vagina en omgekeerd. Via anale en orale seks kun je het dus niet oplopen.

Trichomonas is goed te behandelen. Meisjes hebben er vaker last van dan jongens. Je kunt lange tijd een trichomonas-infectie hebben zonder klachten.

Hoe loop je het op?

Overdracht kan alleen van de penis naar de vagina en omgekeerd. Via anale en orale seks kun je het dus niet oplopen.

Trichomonas is goed te behandelen. Meisjes hebben er vaker last van dan jongens. Je kunt lange tijd een trichomonas-infectie hebben zonder klachten.

Klachten bij meisjes

Meisjes hebben vaker klachten dan jongens, maar kunnen ook niets merken van deze soa. Als je ongesteld bent, nemen de klachten soms toe.

Symptomen bij meisjes zijn:

Melkachtige afscheiding die soms onaangenaam ruikt.
Rode, gezwollen en pijnlijke schaamlippen en vagina.
Pijn bij het plassen.

Klachten bij jongens

Jongens hebben meestal geen klachten. Als een jongen wel klachten heeft:

Symptomen bij jongens

Beetje afscheiding uit de plasbuis bij het opstaan.
Geïrriteerde eikel en rondom het plasgaatje.
Branderig gevoel bij het plassen.

Behandeling

Trichomonas wordt behandeld met een eenmalige dosis antibiotica. Het is belangrijk dat je de aanwijzingen van de arts goed opvolgt. Gebruik geen alcohol op de dag van behandeling.

Schaamluis

schaamluis (platjes) is een vervelende, maar ongevaarlijke aandoening. Schaamluis kun je oplopen via seksueel contact, maar ook via kleding, slaapzakken of dicht tegen elkaar aan liggen.

Wat is schaamluis?

De schaamluis (of het ‘platje’) is 1,5 tot 2,5 millimeter groot, grijs tot lichtbruin van kleur en heeft 6 pootjes. Schaamluizen hechten zich aan de basis van de haren en zetten daar hun eieren (neten) af. Deze neten zijn te zien als kleine witte stippen op de haren.

Klachten

Bij schaamluis krijg je jeuk in je schaamhaar. Dit begint ongeveer twee weken nadat je seksueel contact hebt gehad met iemand die schaamluis heeft. De jeuk wordt veroorzaakt door luisjes. Meestal zitten de beestjes op je haren rond je geslachtsdelen en je anus. Soms zitten ze ook in je okselhaar, je borsthaar of het haar op je dijen of rondom je navel. Schaamluis kan zelfs in je wimpers en wenkbrauwen zitten.

Krabben helpt niet

De luisjes leven van het bloed van mensen. Ze laten rode of bruine ontlasting vallen. Deze ontlasting kun je zien als rode of bruine plekjes in je ondergoed. Je huid kan rood en geïrriteerd raken. Krabben helpt niet. Sterker nog, krabben kan infecties veroorzaken.

Behandeling

Schaamluis kun je zelf behandelen. Koop bij de apotheek een middel tegen luis, bijvoorbeeld Loxazol lotion of crème of Prioderm lotion. De behandeling moet je na een week herhalen. Dan is het zeker dat alle eitjes en luisjes dood zijn.

Wassen met water en gewone zeep of shampoo helpt niet tegen schaamluis.

Schoonmaken

Was je kleren die je vóór de behandeling aan hebt gehad op minimaal 60°. Was ook je beddengoed, zodat de eitjes doodgaan. Laat je matras en kussen luchten. Dingen die je niet kunt wassen, moet je laten stomen of chemisch reinigen. Als dat niet gaat, bewaar de kleding dan een week lang in een afgesloten plastic zak of doe het 24 uur in de diepvries.Om ervoor te zorgen dat de schaamluis niet meer terugkomt, is het belangrijk dat degene(n) met wie je de afgelopen 2 maanden seks hebt gehad ook worden behandeld. Ook als ze geen klachten hebben. Je huisgenoten of gezinsleden hoeven alleen behandeld te worden als ze (jeuk)klachten hebben.

Tip

Als je de schaamluis hebt opgelopen door onveilig te vrijen, kun je misschien ook een andere soa hebben. Ga naar je huisarts en laat een onderzoek doen.

Schurft

schurft wordt veroorzaakt door de schurftmijt. De vrouwtjes graven gangetjes in de huid en leggen daar eitjes. De beestjes zelf kun je niet zien, wel de gangetjes.

Hoe krijg je schurft?

Schurft is heel besmettelijk. Je kunt het krijgen bij het vrijen, maar ook door in een bed te slapen van iemand die schurft heeft of door diens kleren te dragen. Schurft veroorzaakt vervelende jeuk, maar is niet ernstig.

Schurftmijt gaat niet vanzelf over en moet door een dokter behandeld worden.

Klachten

Ongeveer drie weken nadat je geïnfecteerd bent, krijg je jeuk over je hele lichaam. Vooral ‘s nachts is deze jeuk hevig, door de warmte in bed. De gangetjes zijn vooral op de pols, tussen de vingers, in de knieholtes en onder de borsten te zien. Op de geslachtsorganen kunnen kleine roodpaarse bultjes ontstaan. Krabben helpt niet, je kunt er bovendien de huid mee beschadigen.

Behandeling

Schurft is te behandelen met een crème of gel. Ga hiervoor naar je huisarts. Lees altijd de gebruiksaanwijzing en volg deze goed op. Het is belangrijk dat je partner(s) en eventueel anderen met wie je het bed of kleren deelt, zich ook laten behandelen. Zelfs als zij geen klachten hebben, kunnen zij toch besmet zijn.

Schoonmaken

Om te voorkomen dat de schurft terugkeert, moet je kleren en beddengoed goed wassen op minimaal 60° Celsius. Dingen die je niet kunt wassen, moet je gedurende minimaal 2-3 dagen (48-72 uur) opbergen in een dichtgebonden plastic vuilniszak. Matrassen en kussens moet je luchten.

Ook het beddengoed, de handdoeken en kleren van je partner moeten worden gewassen